ВОДА


Вода основни состойок нашей поживи и по своєй важносци за чловеков орґанизем приходзи такой после оксиґену, хтори на першим месце. Яка важносц води видно и по количестве хторе ше нахюдзи у нашим организме: одроснути чловек ма у себе коло 65 проценти води. У целу ше находзи у кревних судзинох, у клїтинкох и медзи нїма. Уноши ше у форми напитку, зоз поживу (даєдни овоци и желєнява маю у себе и понад, 90 проценти води), а и у самим целу ше твори при згорйованю угльових гидратох, масцох и бильчкох.
Вода служи як добри розпущовач велького числа материйох, а тиж так и як стредетво за преношенє розпущених материйох до рижних часцох цела. Окрем того, служи и як реґулатор цеплоти у орґанизме. Нормално ше унєше на дзень коло 2,5 литри води. У случаю нєдостатку води наступа моцни смияд, сухосц скори и влажацей скорочки и обща слабосц. Орґанизем подноши смияд найдлужей 14 днї; кед ше и далєй нє уноши вода, приходзи до векшей утрати води и закончує ше зоз шмерцу.

ПРИСМАКИ И СРЕДСТВА ЗА УЖИВАНЄ

Дзепоедни материї нє маю нїяку поживну анї охранєбну вредносц, алє их чловек хаснуе, бо даваю приємни смак и запах поживи и надражую шлїжнїки же би у векшей мери вилучовали соки за претровйованє. То присмаки, хтори ше у нас широко хасную. Умерене хаснованє присмакох стимулує апетит, док прейґмирне може буц чкодлїве, особлїво при особох зоз нарушеньом функциї жалудка. У нас ше найчастейше хасною соль, оцет, мелка паприґа. попер, ванилия, цимет итд.
Средства за уживане, до хторих спадаю кафа, чай, какао, рижни алкоголни напої и под. тиж без поживней вредносци.

ЕНЕРГИЙНА (КАЛОРИЧНА) ВРЕДНОСЦ ПОЖИВИ

Шицки поживни материї унєшени до орґанизма спадаю под вплїв цалого шора найрижнороднєйших пременкох при хторих ше материя меня. Як резултат того твори ше у целу цеплотна енерґия хтора потребна чловеку за окончованє каждодньовей роботи. Тота енерґия мера ше з джулами (калориями). Єдна калория (4,18 джули) то тото количество цеплоти хторе потребне же би ше єден килоґрам води зограл за 1°Ц. Так под час розбудовйованя, згорйованя, у орґанизме єден ґрам бильчкох дава 17,14 джули, 4,1 калорию, 1 ґрам масци 38,87 джули, 9,3 калориї, а 1 ґрам угльових гидратох 17,14 джули, 4.1 калориї.